Ortadoğu Gazetesi

BIST
93,616
%0,34
USD
5,3323
%-0,22
EUR
6,0906
%0,42
Altın
209,3750
%0,38
SON DAKİKA

Senet borcunuz geçersiz olabilir

KÖŞE YAZILARI / 2018-09-09 11:22:15

Senet borcunuz geçersiz olabilir

Hakan TOKBAŞ

 

HEPİMİZİN malumudur; piyasada özellikle inşaat şirketleri veya ev eşyası satan mağazalar, taksitli satış yaptıkları zaman müşterilerinden senet alırlar.

 

Peki, bu senetlerin çoğu zaman geçersiz olduğunu söylesem...

 

Aslında yıllardır var olan basit bir kanun hükmüdür; ancak, ne satıcıların ne de tüketicilerin bir çoğunun bu hükümden haberi yoktur. Bu sebeple, kanuna aykırı imzaladıkları senetleri geçerli zannederek işlem yapmaya devam ederler.

HER TAKSİT İÇİN AYRI

Tüketicilerden alınacak senetler için düzenlenen kanun hükmü nedir? Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi “Tüketicinin yapmış olduğu işlemler nedeniyle kıymetli evrak niteliğinde sadece nama yazılı ve her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde senet düzenlenebilir. Bu fıkra hükümlerine aykırı olarak düzenlenen senetler tüketici yönünden geçersizdir” buyurmaktadır. “Buyurmaktadır” diye özellikle belirtiyorum; çünkü bu hüküm emredici bir kanun hükmüdür. Yani aksine anlaşmalar yapılamaz. Nama yazılı senet ne demektir? Nama Yazılı Senedin tanımı, Türk Ticaret Kanunu’na göre şöyledir: “Belli bir kişinin adına yazılı olup da onun emrine kaydını içermeyen kıymetli evrak nama yazılı senet sayılır.” Senedin nama yazılı olup olmadığı nasıl anlaşılır? Uygulamada genellikle kırtasiyelerden alınan senetler kullanılır. Bu senetler ise emre yazılı senetlerdir. Bu senetlerin nama yazılı hale getirilebilmesi için, senet üzerindeki “emrine” kayıtlarının çizilip, “namına” kayıtlarının konulması ve her iki tarafında bu kayıtları paraflaması gerekir. Bu işlem yapılmadı ise senetler nama yazılı değil, emre yazılı demektir.

TEK BELGE YETERSİZ

Emre yazılı senet alınırsa sonucu ne olur? Kanun hükmünde de açıkça belirtildiği üzere, eğer alınan senetler nama yazılı değil ise, bu senetler tüketici açısından geçersizdir. Hatta nama yazılı olsa dahi, her bir taksit için ayrı ayrı alınmadı ise, toplam borç için tek bir senet alındı ise, yine tüketici açısından geçersizdir. Senetlerin geçersiz olması durumunda tüketici ne yapmalıdır? Tüketiciler, kendisinden alınan senetlerin geçersiz olduğunu anlamış ise, hemen Tüketici Mahkemelerinde bu senetlerin geçersiz olduğunu ve dolayısıyla kendi açısından iptal edilmesini talep edebilir. Senetlerin iptalini talep etmek, esas sözleşmeye etki etmeyecektir. Yani tüketici, sözleşmeye devam ederek de senetlerin iptalini talep edebilir. Eğer tüketici, senedin iptalini talep etmemiş ve bu arada da ödeyemediği vadesi gelmiş bir senet icra takibine konulursa, icra takibini yapan kim olursa olsun, (yani ister sözleşmenin tarafı olan alacaklı şirket isterse onun senedi devrettiği üçüncü kişiler) takibe itiraz edilerek senetten doğan borçtan kurtulmak mümkündür. Ancak bu durum, esas borçtan da kurtulmak anlamına gelmez, yani senet geçersiz olabilir fakat ala- caklı bütün taahhütlerini yerine getirmiş ise yine alacağını senede dayalı olmasa da sözleşmeye dayanarak her zaman talep edebilir.