Ortadoğu Gazetesi

MÜ'MİN BOŞ SÖZLERDEN UZAK DURUR

M. Günay SIDDIKOĞLU / 2017-06-19 10:17:00

Söz söylemek, konuşmak, anlamlı bir şekilde kendisini ifade edip açıklamak canlılar arasında sadece insana özgü bir haslettir. Yüce kitabımıza göre sözü yaratan ve insana söz söylemeyi öğreten Cenabı Allah'tır.

 

Yüce Rabbimiz hem sözü yarattı, hem de insana söz söylemeyi öğretti. (Rahman, 4) Manayı ve hakikati ifade etsin diye (Allah, yarattığı) ådem'e (eşyaya ait) bütün isimleri öğretti. (Bakara, 31) Sözde aranması gereken ilk husus, onun doğru, anlamlı ve faydalı olmasıdır. İnsan konuşan bir varlıktır. Konuşanın konuşmasının mantıklı olması gerekir.

 

Yüce kitabımızda hiçbir karşılığı olmayan söze 'lağv'adı verilir. Lağv; boş, beyhude ve anlamsız söz demektir. Mü'minlerin özelliklerinin anlatıldığı Mü'minun Suresinin üçüncü ayeti şöyledir: "Onlar anlamsız, boş ve beyhude sözlerden yüz çevirirler." Furkan Suresinde Rahmanın gerçek kulları anlatılırken şöyle denilmiştir: "Onlar yalan söze şahadet etmez, boş ve anlamsız sözle karşılaştıklarında vakarla geçip gider." (Furkan, 72) Nebe Suresinde cennetin en güzel vasfı şöyle yer alır: "Cennette ne bir yalan ne de boş bir söz işitemezsiniz." (Nebe, 35) 

Sözün anlamlı ve faydalı olması yetmez; hakka, hakikate yaraşır güzellikte olması da gerekir. Sözü l‰f ve l‰kırdıdan ayıran şey sadece anlamlı ve mantıklı olması değil, aynı zamanda güzel olmasıdır. Enam Suresi 152. ayette sözün adil olmasından bahsedilir : "Söz söylediğiniz zaman ‰dil olunuz." 

Adaletli söz her türlü kabalıktan, çirkinlikten ve aşırılıktan uzak olup tutarlı, dengeli ve doğru olarak söylenmiş bir sözdür.

 

fi708sb120Hac Suresinde, bütün peygamberlerin insanları güzel söze (kavl-i tayyibe) davet ettiği ifade edilir. (Hac, 24) "Güzel sözün misali kökü sapasağlam, dalları göğe doğru uzanan, meyveleri sürekli yenen diri bir ağaç gibidir. Çirkin sözün misali ise köksüz, bütünüyle kararsız, dayanaksız çürük bir ağaç gibidir." (İbrahim, 24-26)

fi708sb120sa200Kur'an- kerim'de  bir sözde aranması gereken estetik kurallar şöyle sıralanır:

 

 "Kavl-i hasen (güzel söz), kavl-i maruf (uygun ve olumlu söz), kavl-i adl (dengeli söz), kavl-i sedid (sağlam ve doğru söz), kavl-i tayyib (hoş söz), kavl-i leyyin (yumuşak ve faydalı söz), kavl-i kerim (saygılı söz), kavl-i beliğ (açık söz) ve kavl-i meysur (kolaylaştırıcı söz)." 

 

Günümüzde insanlar arası ilişkilerde yaşanan birçok olumsuzluk dilin yanlış kullanılmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü dil, hayrın anahtarı olabileceği gibi, yanlış kullanıldığında şerre de anahtar olabilir. Söz gümüş ise sükut altındır diyen atalarımız el yarası geçer dil yarası geçmez; Söz var, iş bitirir; söz var, baş yitirir demişlerdir.

 

Ağızdan çıkan bir söz bir söz, yaydan çıkmış bir ok, namludan çıkmış kurşun gibidir. Bir daha geri dönmesi mümkün değildir. İnsan, söylemeden önce sözünün h‰kimi iken, söyledikten sonra onun mahkžmu olur. Söylenmemiş bir sözü her zaman söylemek mümkün iken söylenen bir sözü geri almak mümkün değildir. Bu bakımdan hesabını veremeyeceğimiz sözleri söylememek gerekir.




 


Diğer Makaleleri

- BİR KAVMİ BOZMAZ ALLAH, ONLAR BOZULMADIKÇA / Tarih : 2017-08-06 10:41:05
- YA HAYIR SÖYLE YA DA SUS / Tarih : 2017-06-29 10:34:15
- SUSMAKTA HİKMET VARDIR / Tarih : 2017-06-28 11:41:27
- DİLİNİ TUT / Tarih : 2017-06-25 11:43:46
- YA İSTANBUL BENİ ALIR, YA DA BEN İSTANBUL'U (1) / Tarih : 2017-05-29 09:30:31
- YA İSTANBUL BENİ ALIR, YA DA BEN İSTANBUL'U (1) / Tarih : 2017-05-28 10:14:08
- BERAT GECESİ / Tarih : 2017-05-09 09:56:20
- O'NA UYAN KURTULUR / Tarih : 2017-04-21 09:48:24
- Asâkir-i İslâm- İslam'ın askerleri Türkler / Tarih : 2017-04-14 10:21:31
- ASR SURESİ'Nİ ANLAMAK VE HAYATA HÂKİM KILMAK / Tarih : 2017-03-31 09:55:34
- ALLAH'A AÇILAN MANEVİ PENCEREMİZ NAMAZ / Tarih : 2017-03-25 08:33:51
- İMANIN ŞARTLARI - KAZA VE KADERE İMAN (1) / Tarih : 2017-03-19 09:24:12
- HİÇ KİMSEYE ALLAH SENİ AFFETMEZ DiYEMEYİZ / Tarih : 2017-03-06 08:22:12
- Allah Şirkten Başka Her Günahı Bağışlar / Tarih : 2017-03-02 13:31:17
- İNSANDA ALLAH KORKUSU NASIL TEZAHÜR EDER? / Tarih : 2017-02-26 09:40:26
- ALLAH TEÂLA'DA GÜZEL AHLAKI SEVER / Tarih : 2017-02-12 09:06:41

Diğer M. Günay SIDDIKOĞLU Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »