Ortadoğu Gazetesi

BIST
93,274
%-0,01
USD
5,4111
%-0,91
EUR
6,1304
%-0,91
Altın
210,3220
%-1,16
SON DAKİKA

Yazıcızade Mehmed Efendi...

İHSAN MUSLU / 2017-12-21 08:46:42

Babası orduda katip olduğu için "Yazıcızade" lakabıyla anılmaya başlamıştır. Babası, Sebu'l Mesani, Mülhime, Tabirname, 

Risale-i fi't-Tıb gibi eserlerin sahibi Selahaddin Efendi'dir.

Yazıcızade Muhammed Efendi, Malkara'nın Kadıköy köyünde dünyaya geldi. 

Babası orduda katip ve alim bir zat olduğu için çocuklarının yetişmesine çok itina gösterdi. 

Dini bilgilerin yanında fen  bilimlerini de tahsil ettirdi. 

Tahsilini tamamlamak için kardeşi Ahmed Bican Efendi ile birlikte İran ve Maveraünnehir'e giderek Haydar Hafi ve Zeynel Arab gibi alimlerden ders aldı. Arapça ve Farsça'sını ilerleterek, tefsir ve hadis ilminde eserler tertip etti. Muhyiddin Arabi'nin Füsusu'l Hikem'ini şerh etti. 

Fatiha Tefsirini ve 5 bölüme ayırdığı Megaribü'z,  

Zaman Ligurubi'l- Eşya-yı fi'l-Ayn ve'l-Ayan"adlı Arapça eserini yazdı. 

Bu eserini kardeşi Ahmed Bican Efendi "Envarü'l- Aşıkın" adıyla Türkçe'ye çevirdi.

Hacı Bayram Veli'ye intisap ederek manevi yönden de ilmini geliştirdi ve evliyaullahtan oldu. 

Yazıcızade Muhammed, II. Murad Han'nın Konya zaferini müjdelemek üzere Mısır'a gönderildi. 

Bir ara Gelibolu'ya yerleşti ve orada meşhur eseri Muhammediye'sini yazdı. 

1449 tamamladığı eserini devrin padişahı II. Murad'a takdim etti. 

1451 yılında Gelibolu'da vefat etti.

Muhammediye çok sevilmiş, herkes tarafından bir çok beyitleri ezberlenmiştir. 

Muhammediye'yi okuyanlara Muhammediye han adı verilirdi.. 

Daha sonra bu eser yazılarak çoğaltılmıştır. 

Matbaa Türkiye'ye getirildikten sonra da basılmıştır. 

Eserin ilk nüshası, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşiv ve Neşriyat Müdürlüğünde 431/A numarasıyla kayıtlıdır.

Ayrıca günümüz Türkçe'sine de çevrilmiştir.

***

MUHAMMEDİYE:

Yazıcızade Muhammed Efendi'yi en çok meşhur eden eseri Muhammediye' sidir. Mehmed Efendi, Muhammediye'nin yazılış sebebibi şöyle açıklar: 

"Bir gün Gelibolu musallası yakınındaki çilehanede riyaziyatta idim. 

Elimi her şeyden çekip sırra dalmıştım. 

Gelibolu'nun aşıkları huzuruma gelip neden Allah'ın Resulunun vasıflarını müjdelemiyorsun diye sordular.

Ben Resulullah'ın vasıflarının daha önce mevlid kitaplarında yazıldığını belirtim. Onlar ise yenile, herkese duyur dediler. 

Derken Resulullah ve ashabını gördüm. 

Yüzü örtülü, önlerinde su dolu kadehler vardı. 

Hiç biri içmediler. 

Resulullah Efendimiz dedi ki, cemalimin nurunu canında ara, 

hikmet şarabımı ümmetime içir, sözümü halka aşikare söyle. 

Benim sözlerim Mısır, Şam, Rum'a ve Buhara'ya ulaşsın. 

Karada ve denizde bütün halk dinlesin..." 

Bu ilahi davet üzerine Muhammediye'yi yazdığını belirtir.

İncelemeye tabi tuttuğum eser 1257 yılında matba-aı Amire'de basılmıştır. Eserin evveliyatında ruhlar ve melekut alemiyle, cennet ve cehennemin katmanları, arş, araf, sırat köprüsü ve mizan bölümleri gösteren iki adet resim-şema; tuba ağacının, cennet, cehennemin, 

liva-yı Hamd vasıfların anlatan bir giriş;daha sonra da bir fihrist yer almaktadır. Girişte, yazarın hayatı hakkında da kısaca bilgi verilmiştir.

Eser manzum bir eserdir. Süleyman Çelebinin mevlidinden sonra en çok okunan eserdir. 

Eser,Rabbül Alemîn sıfatlarını öven bir matla ile başlar.

"İlahin vahidün Rabbü Te'ala

Hüvallahü'l bediüul Hakku'l ala

Ahaddır zat-ı müctemi sıfatı.

Minel gaybı ilel aynı fecella..."

Daha sonra sevgili peygamberimize bir nat-ı şerifle selam ve dua eder:

"Ki mahbubunu bize etti irsal

Muhammed Ahmedü ve Mahmudu asfa

Anı kendü içün halkı anun içün

Yarattı tal'atın etti musaffa..."

Yazıcızade,  Ashab-ı radıyallu anhümayada nat-ı şerif irad ettikten sonra eserin telif sebebini belirtir.

Aklın yaratılmasını, cenneti, Hz. Ademi, Hurileri, Hz. Adem'in cennete girişini, Hz. Adem ile Havva'nın Cennetten çıkarılışını,  

İblisin ademoğluna tasallutunu, diğer pergamberlerin kıssalarını, 

Hz. Muhammed'in doğumunu, vahyin gelişini, dört büyük halifenin vasıflarını, 

Hz. Peygamberin vasıflarını, ahlakını, miracını, hicretini, 

Medine'ye girişini, 

Hz. Peygambere yazılan medh kasidesini, 

Allah katında hak din İslam olduğunu açıklayan fasıl ve ezanın ortaya çıkışını, kıblenin tahvilini, Hz. Peygamberin mucizelerini, gazalarını, 

gazvelerini, Mekke'nin fethini, veda haccını ve vefatını, vs. konuları beyan eder. Dili devrine göre çok sadedir.

Her satırı Allah ve Peygamber sevgisi ile dolup taşmaktadır. 




 



Diğer Makaleleri

- Halk aşığı Behlül Dana... / Tarih : 2018-10-07 11:04:23
- Karamanoğlu Mehmet Bey... / Tarih : 2018-07-15 09:52:18
- Sultan I. Abdülhamid... / Tarih : 2018-07-14 10:08:58
- Bosnalı Abdullah-ı Rumi... / Tarih : 2018-07-13 10:00:39
- Ordu Şeyhliği Ve Asker İmamlar... / Tarih : 2018-07-12 09:35:36
- İmam Ebu Hanife'nin Talebesine Nasihati... / Tarih : 2018-07-11 09:53:34
- Şekerci Cemil Bey... / Tarih : 2018-07-10 09:50:22
- Hz. Mevlana'nın Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-07-09 09:52:45
- Tatlı sözlü ve güler yüzlü olalım... / Tarih : 2018-07-08 10:21:15
- Altuncan Hatun'un Eşi Tuğrul Bey'e Vasiyeti... / Tarih : 2018-06-12 09:38:17
- Yetim Malı Yemenin Haramlılığı... / Tarih : 2018-06-11 09:21:35
- Anne babanın yüzüne sevgiyle bakmak ibadettir... / Tarih : 2018-06-07 09:39:55
- Zeyneb Hatun, Zeynünnisa... / Tarih : 2018-06-06 10:27:34
- Abı hayat nedir, nerededir... / Tarih : 2018-06-05 10:00:22
- Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-06-04 09:55:41
- Sümbül Efendi Camisi'nde yatan üç sultan... / Tarih : 2018-06-03 09:50:22
- Ahmed Fergani... / Tarih : 2018-06-02 09:23:39
- İmam Serahsi... / Tarih : 2018-06-01 09:10:45
- Ahh Minel-Fırak... / Tarih : 2018-05-31 09:29:32
- Hakim Nisaburi... / Tarih : 2018-05-30 09:13:11

Diğer İHSAN MUSLU Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »