Ortadoğu Gazetesi

BIST
91,445
%-1,50
USD
5,4676
%0,04
EUR
6,1393
%-0,03
Altın
211,1480
%-0,53
SON DAKİKA

Sultan Kayıtbay...

İHSAN MUSLU / 2018-01-06 08:43:52

Ebü'n-Nasr Seyfüddin Hadimü'l-Haremeyni'ş-şerifeyn 

el-Melikü'l-Eşref Kayıtbay ez-Zahiri.

Memlük sultanı.

Çerkez asıllı olup, 826'da 1423 Kafkasya'da doğdu. 

On üç yaşında iken Mısır'a getirildi ve Sultan Barsbay tarafından satın alındı. 

Daha sonra Sultan Çakmak el-Melikü'z-Zahir'in memlüklerinden oldu. 

Çakmak tarafından azat edilerek, hasekiler arasına alındı ve ardından devadar-ı sagir tayin edildi. 

Hoşkadem zamanında 1461-1467 önce tablhane emirliğine, 

daha sonra binbaşılık rütbesine yükseltildi. 

Tahtını ancak iki ay koruyabilen Yelbay döneminde sultanın muhafız birliklerinin kumandanlığına getirildi, 

tahta çıkmasında etkili olduğu Temürboğa onu atabeg yaptı. Bu sırada Hayırbay'ın neticesiz kalan isyanının bastırılmasında önemli rol oynadı. Ardından arkadaşlarının ısrarı üzerine orduda fazla taraftarı bulunmayan Temürboğa'nın yerine onun da rızası ile tahta oturdu. 

Otuz yıla yakın bir müddet saltanat süren ve Burci Memlükleri'nin en büyük sultanı sayılan Kayıtbay'ı uğraştıran en önemli mesele Osmanlılar'la mücadelesi oldu. 

Fatih Sultan Mehmed'in hac güzergahındaki su yollarının bakımı ve yeni havuzlar inşa etme teklifinin el-Melikü'l-Eşref Seyfeddin İnal tarafından reddedilmesi yüzünden başlayan gerginlik, 

Karamanoğulları ve Dulkadıroğulları'na bey tayini ve bu devletleri nüfuzları altına alma mücadelesiyle giderek dolaylı da olsa çatışmaya dönüşmüştü. Kayıtbay tahta çıktığında Osmanlılar'ın desteklediği Dulkadıroğulları Hükümdarı Şehsuvar Bey Memlükler'le savaş halindeydi. 

Bu sırada Memlükler de Osmanlılar'a karşı Karamanoğulları'nı destekliyordu. Osmanlılar'la ilişkileri düzeltmek isteyen Kayıtbay, 

Karamanoğulları'nı desteklemekten vazgeçti ve Fatih'e bir elçi gönderip ondan Memlük kuvvetlerini yenilgiye uğratmış olan Şehsuvar Bey'e yardım etmemesini rica etti. 

Onun Karamanoğulları'na destek vermekten vazgeçmesinden memnun kalan ve Karaman seferine katılmadığı için de Şehsuvar Bey'e kızgın olan Fatih bu teklifi kabul ederek askeri desteğini çekti. 

Devadar Yeşbek kumandasındaki Memlük kuvvetleri yalnız kalan Şehsuvar Bey'i önce Antep'te yendi ve onu Zamantı Kalesi'nde kuşattı. 

Bağlılık bildirip teslim olmak zorunda kalan Şehsuvar Bey Kahire'ye getirildi ve kendisine eman verilmiş olduğu halde idam edildi.

Şehsuvar'ın yerine Kayıtbay, önceden beri desteklediği Şahbudak'ı ikinci defa Dulkadırlı Beyliği'nin başına getirmişti. 

Fatih Sultan Mehmed ise, Dulkadırlı Beyliği için Alaüddevle Bey'i destekledi. 

Osmanlı kuvvetlerinin yardımıyla Alaüddevle kardeşi Şahbudak'ı yenerek tahtı ele geçirdi. 

Kayıtbay'ın diğer bir tehlikeli komşusu Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan'dı. 

Ancak onun 1473'te Otlukbeli'nde Osmanlılar'a yenilmesi bu tehlikeyi azaltmıştı. Fakat Uzun Hasan'ın 882'de ölümünden sonra yerine geçen Yakub Bey zamanında iki ülke arasında önemli bir savaş yapıldı. 

Yeşbek kumandasındaki Memlük ordusu, Hama naibini öldürdükten sonra Akkoyunlu ülkesine kaçan Hama bedevîlerinin liderini takip ederek onun sığındığı Ruha şehrini kuşatmıştı. 

Ruha Valisi Bayındır, bu sırada ani bir saldırıya geçerek Yeşbek kumandasındaki Memlük kuvvetlerini hezimete uğrattı. 

Başta Emir Yeşbek olmak üzere Memlük ordusu çok büyük kayıp verdi. 

Kayıtbay bunu sineye çekmek zorunda kaldı ve Akkoyunlular'dan intikam almak yerine barış yolunu tercih etti. 

Zira bu sırada Osmanlı tahtına geçmiş olan II. Bayezid'i önemli bir tehdit olarak görüyor ve başka bir cephe açmaktan çekiniyordu.

II. Bayezid'e karşı taht mücadelesi veren Cem Sultan'ı Kayıtbay'ın ülkesine kabul ederek ona yardımcı olması iki devleti savaşın eşiğine getirdi. 

Çok geçmeden aynı zamanda II. Bayezid'in kayınpederi olan Dulkadırlı Beyi Alaüddevle Memlükler'in elindeki Malatya'yı kuşattı ve Kayıtbay'ın kendisine karşı gönderdiği kuvvetleri bozguna uğrattı.

Kayıtbay, bu durum karşısında bir elçilik heyetiyle Bayezid'e barış teklifinde bulundu. 

Ancak elçileri Osmanlı başşehrinden elleri boş döndü. 

Osmanlı kuvvetleri daha onlar ülkelerine ulaşmadan sınırı geçerek Memlük topraklarına girdi. 

Biri Tarsus ve Adana'yı işgal eden, diğeri Malatya önlerine gelen iki Osmanlı ordusuyla Memlük orduları arasında başlayan savaşlar, 

1490 yılına kadar sürdü. 

Bu savaşlar sırasında Adana ve Tarsus birkaç defa el değiştirdi. 

16 Ağustos 1488 Adana civarındaki savaşı kazanan Memlükler şehri tekrar ellerine geçirdiler. 

Dulkadırlı Beyi Alaüddevle'nin Memlükler'e iltihakı onların işini kolaylaştırmış, Çukurova'da cereyan eden bu savaşlarda üstün gelen taraf genellikle Memlükler olmuştur.

Kayıtbay, 1490 Osmanlılar'la barış yapmak için yeni bir heyet gönderdiyse de bu yeni bir savaşa yol açtı.

 Kayıtbay, Emir Özbek'e Osmanlı ülkesine saldırı emri verdi. 

Kayseri üzerine yürüyerek karşısına çıkan Osmanlı birliklerini mağlup eden Özbek, Osmanlı kuvvetlerinin yaklaştığını duyunca muhasarayı kaldırdı.

Kaynak; İslam Ansiklopedisi.

  




 



Diğer Makaleleri

- Halk aşığı Behlül Dana... / Tarih : 2018-10-07 11:04:23
- Karamanoğlu Mehmet Bey... / Tarih : 2018-07-15 09:52:18
- Sultan I. Abdülhamid... / Tarih : 2018-07-14 10:08:58
- Bosnalı Abdullah-ı Rumi... / Tarih : 2018-07-13 10:00:39
- Ordu Şeyhliği Ve Asker İmamlar... / Tarih : 2018-07-12 09:35:36
- İmam Ebu Hanife'nin Talebesine Nasihati... / Tarih : 2018-07-11 09:53:34
- Şekerci Cemil Bey... / Tarih : 2018-07-10 09:50:22
- Hz. Mevlana'nın Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-07-09 09:52:45
- Tatlı sözlü ve güler yüzlü olalım... / Tarih : 2018-07-08 10:21:15
- Altuncan Hatun'un Eşi Tuğrul Bey'e Vasiyeti... / Tarih : 2018-06-12 09:38:17
- Yetim Malı Yemenin Haramlılığı... / Tarih : 2018-06-11 09:21:35
- Anne babanın yüzüne sevgiyle bakmak ibadettir... / Tarih : 2018-06-07 09:39:55
- Zeyneb Hatun, Zeynünnisa... / Tarih : 2018-06-06 10:27:34
- Abı hayat nedir, nerededir... / Tarih : 2018-06-05 10:00:22
- Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-06-04 09:55:41
- Sümbül Efendi Camisi'nde yatan üç sultan... / Tarih : 2018-06-03 09:50:22
- Ahmed Fergani... / Tarih : 2018-06-02 09:23:39
- İmam Serahsi... / Tarih : 2018-06-01 09:10:45
- Ahh Minel-Fırak... / Tarih : 2018-05-31 09:29:32
- Hakim Nisaburi... / Tarih : 2018-05-30 09:13:11

Diğer İHSAN MUSLU Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »