Ortadoğu Gazetesi

BIST
93,287
%0,62
USD
5,4622
%0,08
EUR
6,1894
%0,04
Altın
212,9920
%0,60
SON DAKİKA

Dede Ömer Ruşeni...

İHSAN MUSLU / 2018-04-12 09:25:12

Dede Ömer Rûşeni, daha çok şiirlerinde kullandığı Ruşeni mahlasıyla tanınmaktadır. 

Asıl adı Ömer, lakabı Dede, künyesi Ali ibn. Umur Bey'dir. 

Aydın'ın Tire kazası yakınlarındaki Güzelhisâr'ın Rûşen köyünde doğar ve bu doğduğu yere nispeten de Ruşeni lakabıyla tanınır.

Tahsiline, önce doğduğu yerde başlar, daha sonra bilgisini ilerletmek üzere Bursa'ya gider ve mezuniyetinden sonra da orada Yeşil İmaret Medresesi'nde müderris profesör olarak görev yapar. 

Bu sırada bir aşk hikayesine adı karışan Ruşeni, dedikoduyu önlemek maksadıyla Bursa'yı terk ederek Karaman'ın Larende kasabasına gider.

Ağabeyi Alaeddin Halveti'nin aracılığı ile Halveti tarikatına intisap eder ve Azerbaycan'a gider. 

Baku'de Halvetîliğin ikinci piri kabul edilen Seyyid Yahya Şirvani'den el alır. 

Yine orada Seyyid Yahya Şirvani'nin yanında sülukunu tamamlayıp onun baş halifesi olur. 

Şeyhinin vefatı üzerine, postnişin sıfatıyla Karabağ, 

Gence ve Tebriz civarında toplumun hocası olarak halkı irşad etmeye başlar. Kendisinden feyz alanlar arasında, 

Halvetiye'nin Gülşeniyye kolunu kuran İbrahim Gülşeni de bulunmaktadır.

Ruşeni, 1487'de Tebriz'de vefat eder, orada zaviyesinin haziresine defnedilir. Ruşeni'nin hayatındaki bu yirmi yıllık Tebriz devresi, 

onun tasavvufi şöhretini ve tasavvufi mesnevilerini de kaleme alışı, 

şair olarak da ününün artması, hatta yazdığı şiirlerin diyar-ı Rum'a ve İstanbul'a kadar ulaşıp onlara nazirelerin yazılması sebebiyle Anadolu'da bir Ruşeni ekolü oluşmuştur. 

Adına izafeten isimlendirilen Ruşeniye tarikatı, 

Halvetiye'nin en büyük şubelerinden biri olmuştur. 

Aslında Ruşenilik, Allah'ın adlarını anmayı esas tutan bir yoldur. 

Devrinin kuvvetli şairlerinden biri olan Ruşeni'nin, dini ve tasavvufi şiirlerinin bazıları bestelenmiş olup, asırlarca tekkelerde okunmuştur. 

Gençlik yıllarında daha çok aşıkane ve hiciv türünde şiirler yazmasına karşılık, tarikata intisap ettikten sonra yazdıkları, dini ve tasavvufi muhtevalı şiirlerinin çoğunda sade ve akıcı bir üslup dikkati çekmektedir.

Dede Ömer Rûşenî'nin Eserleri:

Dede Ömer Ruşeni'nin,

Divan,

Çobanname,

Miskinname,

Neyname,

Kalemname adlı eserleri vardır.

Divan'da ''birkaç münacat, beş naat, beş terci-i bend, 

dört terkib-i bend, doksan kadar gazel, yüzden fazla tuyuğ, 

rubai ve muhtelif beyitler" bulunmaktadır.

Çobanname; ''Hz. Musa ile Çoban'' adlı kıssanın Ruşeni tarafından yapılmış genişçe bir tercümesidir. 

Eser, yaklaşık 1000 beyit kadar olup yirmi beş bölümden oluşmaktadır.

Miskinname de didaktik bir manzumedir. 

Bu eser, Ruşeni'nin mesnevileri içinde tamamıyla telif bir eser olması yanında, onun tasavvufi anlayışını da ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. Eser, 128 beyitlik bir girişten sonra başlamakta, çoğunlukla ''hikayet'' başlığı altında 34 bölümden meydana gelmektedir. 

Bu bölümlerde; 

Hz. Peygamber ve ashabının başından geçen ibret verici olaylar, 

evliya menkıbeleri, çeşitli hikayeler daima tasavvufî bir yorumla anlatılmıştır.

Neyname, 1028 beyit ve Hatime'siyle birlikte 24 bölümden oluşan mesnevinin aslında belli bir adı yoktur. 

Neyname'nin önemli bir özelliği, 

Ruşeni'nin kendisi, 

doğum yeri ve ailesi hakkında bilgiler vermesidir.

Kalemname, 250 beyit hacminde olup, 

ilk 100 beyitte kalemden bahsedilmekte, 

geri kalan beyitlerde ise bazı hikayelerle tasavvufi yorumlar yapılmaktadır.

''Dir idüm gül yüzüne olsa gül'ün gözi kaşı

Ya benefşe kokulu haddi kad-i serv-veşi

Haşe lillah ki diyem ben de senün gül yüzüne

V'ey nice benzedeyim padişehe car keşi

Ne aceb kafir-i bed-gevher ü sengin dil imiş

Gelmeyüp rahma senün gevherine atdı taşı

Pak ü saf oluben evsaf-ı beşerden armur

Nuş iden la'l-i leb'ünden mey-i bi-gıll ü gışı

Ruşeni zülf ü ruhun yadına tan mı okusa

Sure-i Nur u Duhan ''külle gadatin ve aşi'' 




 



Diğer Makaleleri

- Halk aşığı Behlül Dana... / Tarih : 2018-10-07 11:04:23
- Karamanoğlu Mehmet Bey... / Tarih : 2018-07-15 09:52:18
- Sultan I. Abdülhamid... / Tarih : 2018-07-14 10:08:58
- Bosnalı Abdullah-ı Rumi... / Tarih : 2018-07-13 10:00:39
- Ordu Şeyhliği Ve Asker İmamlar... / Tarih : 2018-07-12 09:35:36
- İmam Ebu Hanife'nin Talebesine Nasihati... / Tarih : 2018-07-11 09:53:34
- Şekerci Cemil Bey... / Tarih : 2018-07-10 09:50:22
- Hz. Mevlana'nın Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-07-09 09:52:45
- Tatlı sözlü ve güler yüzlü olalım... / Tarih : 2018-07-08 10:21:15
- Altuncan Hatun'un Eşi Tuğrul Bey'e Vasiyeti... / Tarih : 2018-06-12 09:38:17
- Yetim Malı Yemenin Haramlılığı... / Tarih : 2018-06-11 09:21:35
- Anne babanın yüzüne sevgiyle bakmak ibadettir... / Tarih : 2018-06-07 09:39:55
- Zeyneb Hatun, Zeynünnisa... / Tarih : 2018-06-06 10:27:34
- Abı hayat nedir, nerededir... / Tarih : 2018-06-05 10:00:22
- Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-06-04 09:55:41
- Sümbül Efendi Camisi'nde yatan üç sultan... / Tarih : 2018-06-03 09:50:22
- Ahmed Fergani... / Tarih : 2018-06-02 09:23:39
- İmam Serahsi... / Tarih : 2018-06-01 09:10:45
- Ahh Minel-Fırak... / Tarih : 2018-05-31 09:29:32
- Hakim Nisaburi... / Tarih : 2018-05-30 09:13:11

Diğer İHSAN MUSLU Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »