Ortadoğu Gazetesi

Eyüp Sultan'da medfun bir veli Murad-ı Buhari...

İhsan Muslu / 2018-04-16 09:03:19

Nakşibendiyye-Müceddidiyye'yi Anadolu'ya getiren ilk sufi olarak bilinen 

Murad-ı Buhari'nin halkın yanı sıra şeyhülislamlar, 

vezirler, paşalar, şeyhler ve medrese alimlerine kadar toplumun hemen her kesiminden insanlar üzerinde etkili olduğu kaynaklarda yer alır. 

Eyüp Sultan'ın Nişanca semtinde, şehrin gürültüsünden, 

telaşından uzak, zengin tarihi geçmişi, 

muhteşem bezemeli mezar taşlarıyla dolu haziresi, 

civarındaki ahşap evleri, yanı başında bir Sinan eseri olan Nişancı Mustafa Paşa Camii ile birlikte, eski hüviyetini muhafaza etmeye çalışan bir ''külliye'' vardır. ''Murad-ı Buhari Külliyesi…''Bu külliye;  

''Seyyid Belhi Dergahı'', ''Şeyh Murad Efendi Tekkesi'' ve ''Şeyh Muhammed Murad-ı Buhari Tekkesi'' olarak da bilinmektedir.

XVII. yüzyıl ortalarında Anadolu Kazaskeri Çankırılı Mustafa Rasih Efendi tarafından medrese olarak tesis edilmiş. 

1715'te Rasih Efendi'nin oğlu Şeyhülislam Damadzade Ahmed Efendi tarafından Nakşibendiliğin Müceddidi kolunu ilk defa İstanbul'da yayan Şeyh Murad-ı Buhari adına tekkeye çevrilmiş. 

Murad-ı Buhari'nin vefatını müteakip medresenin mescid, tevhidhane olarak kullanılan mescid dershanesine gömülmesiyle bu mekan türbe haline gelmiş.

Arsanın güneydoğu köşesindeki bağımsız mescid-tevhidhanenin Şeyhülislam Hacı Veliyyüddin Efendi tarafından bunun üzerine inşa ettirildiği anlaşılmaktadır. 

Ayrıca tekkenin, Abdülkadir-i Belhi ile olan yakınlıklarından dolayı son dönem Mevlevileri ve Bektaşilerinin uğrağı haline geldiği de rivayet edilmektedir. 

Tekke, bunun yanında, Murad Buhari ile Abdülkadir-i Belhi'nin Orta Asya kökenli olmalarından dolayı bu bölgeden İstanbul'a gelen tarikat ehlinin ziyaret ettiği, barındığı bir tesis hüviyetine de bürünmüş. 

Türkistan'dan gelen şeyhlerin postnişin olduğu diğer tekkelerde de bu irtibat dikkat çeken önemli hususlardan biridir. 

Tekkeler bu yönüyle konsolosluk vazifesi de görüyordu diyebiliriz.

''Kafir ağlar bizim ahval-i perişanımıza…''

Medresenin tekkeye çevrilmesinden sonra harem ve selamlık daireleri eklenmiş, talebe hücrelerinden bazılarına kahve ocağı, 

yemekhane gibi yeni işlevler verilmiş, diğerleri derviş hücresi şeklinde kullanılmıştır. 

Daha sonraki yüzyıllarda tekkenin mimari programı genişletilmiş ve yapılar birçok onarım geçirmiştir. 

1925'te tekkelerin kapatılmasından sonra  

özellikle çevresinde sanayileşmenin hız kazandığı 1950'lerin ardından gecekonduların işgaline uğramış, 

yapıların bir kısmı ''şadırvan, çeşme, hamam, harem ve selamlık'' tarihe karışmış, 

ahşap kısımları yakacak, taş malzemeleri de gecekondu yapımında kullanılıp diğer bölümler ise harap olmuştur. 

Şair ne güzel demiş; 

''Kafir ağlar bizim ahval-i perişanımıza…''

Vakıflar Genel Müdürlüğü'nce 1980'lerde başlatılan ve yarım kalan külliye onarımı şartlarına göre tamamlanmış, hazirede bulunan 90 civarında mezar taşının bir kısmı da bu esnada toprak altından çıkarılmış. 

Nakşibendi Müceddidi şeyhi olarak bilinen Murad-ı Buhari'nin tam adı Muhammed Murad b. Ali b. Davud b. Kemaliddin el-Hüseyni el-Buhari en-Nakşibendi'dir. 

Şeyh Murad-ı Buhari'ye atfedilen ''Münzevi'' nisbesine ise önceki kaynaklarda rastlanmamakta olup bir karışıklık ifadesi olarak ortaya çıkmıştır. 

Bu karışıklığa Eyüp Sultan'daki Karasüleyman Subaşı Mahallesi'nde bulunan Münzevi Türbesi'nin sebep olduğu sanılmaktadır. 

Halbuki Şeyh Murad-ı Buhari Tekkesi Eyüp Sultan'ın Nişanca Mahallesi'nde bulunmaktadır.

Murad-ı Buhari, 1640 yılında Semerkant'ta dünyaya gelmiş olup, 

Semerkant nakibüleşrafı Seyyid Ali'nin oğludur. 

Üç yaşında geçirdiği felç yüzünden kötürüm olan Murad-ı Buhari tahsilini bölgedeki alimlerden ders alarak tamamladı. 

Yirmi üç yaşında iken ilim öğrenmek için Hindistan'a gitti. 

Nakşibendiyye Müceddidiyye'nin kurucusu İmam-ı Rabbani Ahmed Faruk-ı Serhendi'nin oğlu ve halifesi Hace Muhammed Masum ile tanıştı ve ona intisap etti. 

İlmi konularda kendini yetiştirip seyrü sülukünü tamamladıktan sonra hac vazifesi için yola çıktı ve haccın ardından üç yıl Hicaz bölgesinde kaldı. Buralarda ikamet ederek önemli alimlerden ders aldı. 

İkinci haccından sonra, dönüşte Kahire'de kalarak tefsir, 

hadis ve akli ilimler ile meşgul oldu. 

Şam ahalisinin teveccühünü kazanan Murad-ı Buhari, 

İstanbul eşrafının ısrarlı davetleri üzerine 1681'de İstanbul'a geldi. 

Murad-ı Buhari, İstanbul'da ulema, devlet ricali ve halk tarafından sıcak bir ilgiyle karşılandı.

Ezberinde onbinden fazla hadis-i şerif bulunuyordu

Anadolu'da Nakşibendiyye'nin Müceddidiyye kolunun temelini oluşturan Murad-ı Buhari'nin onbinden fazla hadisi ezbere bildiği rivayet edilir. 

''Cami'u Müfredati'l-Kur'an'', ''Silsiletü'z-zeheb'', ''Mektubat, 

Lübsü'l-hırkati'l-Kadiriyye'', ''Mecmu'at mine's-Seyyid Muhammed Murad-ı Buhari'', 

''Menakıb ve Takrirat-ı Muhammed Murad-ı Buhari '' ve ''Risale-i Nakşibendiyye'' isimli eserleri de vardır. 

Murad-ı Buhari, bir süre Eyüp Sultan'da Hüseyin Efendizade bahçesinde ve Reisül-etibba Nuh Efendi'nin yalısında ikamet etti, 

ardından Nişancadaki tekkeye yerleşti. 

Çileli hayat yolculuğu 1720 tarihinde son buldu. 

Eyüp Sultan Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından kendi adına tahsis edilen Nişanca Meydanı'ndaki tekkenin dershane kısmına defnedildi. 

Kabri Şeyh Murad-ı Buharî Türbesi diye bilinir. 




 


Diğer Makaleleri

- Ketencizade Mehmet Rüşdi Efendi... / Tarih : 2018-04-25 09:32:42
- Kalb İncitmekten Sakın... / Tarih : 2018-04-24 09:48:30
- Fedek.... / Tarih : 2018-04-24 09:47:58
- Müstekim zade Süleyman Sadeddin Efendi... / Tarih : 2018-04-22 09:57:57
- Müstekim zade Süleyman Sadeddin Efendi... / Tarih : 2018-04-22 09:57:54
- Müstekim zade Süleyman Sadeddin Efendi... / Tarih : 2018-04-22 09:57:50
- Ebü'l-Hasan Büşenci... / Tarih : 2018-04-21 09:06:16
- Dinimizde istişarenin önemi... / Tarih : 2018-04-20 09:51:01
- İnanan insanlar Resulullah'ın varisleridir.... / Tarih : 2018-04-19 09:26:58
- Ah şu gönül iklimimiz var ya.... / Tarih : 2018-04-18 10:02:11
- Tophane-i Amire... / Tarih : 2018-04-17 09:19:26
- Zeydiler... / Tarih : 2018-04-15 09:59:50
- Horasanizade Derviş Ali Dede... / Tarih : 2018-04-14 10:16:48
- Dede Ömer Ruşeni... / Tarih : 2018-04-12 09:25:12
- Osmanlıda Bilim... / Tarih : 2018-04-12 09:24:03
- Halet Efendi... / Tarih : 2018-04-10 09:20:43
- Hekimbaşı Salih Efendi... / Tarih : 2018-04-09 08:52:53
- Yalancı Peygamberlerin Ortaya Çıkması... / Tarih : 2018-04-08 09:37:29
- Ahmed Yekdest Cüryani... / Tarih : 2018-04-07 09:21:04
- 25 yılda fethedilebilen Kandiye Kalesi... / Tarih : 2018-04-06 08:39:01

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »