Ortadoğu Gazetesi

Tophane-i Amire...

İhsan Muslu / 2018-04-17 09:19:26

İstanbul'un hemen sonrasında Galata bölgesinin eski iskan alanının dışında, surların Doğu Kapısı önünde bir top döküm alanı tesis edilir. 

Evliya Çelebi, Fatih Sultan Mehmed'in bu alanda ağaçlar içinde derli toplu bir tophane inşa ettirdiğini, Sultan II. Bayezıd'ın ise, bu tesisi genişletip, 

odalar ilave ettiğinden bahis eder. 

Evliya Çelebi'nin belirttiğine göre Kanuni Sultan Süleyman atalarının yaptırdığı bu yapıları yıkarak, yeniden bir tophane inşa ettirir. 

Denizden 100 adım uzakta yamacın eteğinde, dört tarafı 40 arşın 

28 metre uzunluğunda duvarlarla çevrili bu yapının çatısı balıksırtı padavra 

ince tahta ile örtülüdür. 

Dökümcüler binasına bitişik, denize yakın bir alanda ise, 

Fatih Sultan Mehmed, Sultan II. Bayezıd ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde inşa edilen ve giriş kapısının üzerinde bir Hünkar Köşkü bulunan Topçu Odaları yer almaktadır.

Bu dönemde Tophane bölgesine Arabacılar Karhanesi Mescidi ile Tophane Ocağı Mescidi adıyla iki de cami yaptırılır. 

Çeşitli tarihlerde pek çok kere yanan bu yapılar zaman içinde tekrar tekrar inşa edilirler. 

Bu yapılardan, Sultan III. Selim dönemindeki yenilenmesinden sonra Cami-i Meşta-yı Gerdunekeşan adı ile anılacak olan Arabacılar Karhanesi Mescidi Sultan II. Mahmud tarafından yeniden yaptırılır. 

Ancak 1810-1811 tarihinde yapılan bu mescid de kısa süre sonra 

1823 yılındaki yangında yanar. 

Yerine günümüzde Tophane sahilini süslemekte olan ve şehrin Rumeli yakasındaki ilk selatin camii olan Nusretiye Camii yapılır. 

Tophane Ocağı Mescidi de sık sık meydana gelen yangınlardan nasibi alır ve pek çok kere yeniden yapılır. 

Son olarak 1956 tarihinde yapılan istimlak sırasında yıkılır ve arsası yola katılır.

Tophane'yi oluşturan bazı ahşap binalar 1720-1721 tarihinde çıkan yangın sonrası hasar gördüğü için 1723-1724 tarihinde büyük bir su sarnıcı inşa ettirilir. Sarnıcın inşası için Topçubaşı İbrahim Ağa görevlendirilmiştir. 

Aynı yıl padişahların Tophane'yi ziyaretleri sırasında istirahat etmeleri amacıyla bir kasır da inşa edilir. 

Devrin tarihçelerinin ''Kasr-ı Havernak'' benzeri dedikleri bu kasır için bir de tarih düşülür;

''Kıble-i iclal kasr-ı ma'delet

Hak mubarek eyleye Han Ahmed'e.''

1746 tarihinde Sultan I. Mahmud döneminde tüm Tophane yapıları, 

Topçubaşı ve aynı zamanda mimar olan Mustafa Ağa'nın yaptığı proje ve nezaretinde yapılan binalar ile yenilenir ve bugünkü şekliyle beş kubbeli olarak yeniden inşa edilir. 

24 Şubat 1823 günü meydana gelen Firuzağa Yangını'nda Topçu ve Arabacılar Kışlası büyük oranda zarar görür. 

Sultan II. Mahmud tarafından Top Arabacıları Kışlası ve dökümhanelerin yanı sıra bir de kagir buhar makinehanesi ile deniz kıyısına yakın bir bölgeye malzeme ambarları inşa edilir. 

1843 yılında Zeytinburnu Demir Fabrikası'nın faaliyete geçmesi ile birlikte top arabası gibi savaş araçlarının yapımı için kullanılır olur. 

1847 yılında Sultan Abdülmecid döneminde büyük bir marangozhane kurulur. 

1863 yangınında Topçubaşı binası yanar ve Sultan Abdülaziz tarafından yanan binanın yeri ile Topçu Mektebi arsasının bir bölümü birleştirilerek, 

1867 tarihli Devlet Salnamesi'nde Tophane-i Amire yapıları top dökümhanesi, buhar makinehanesi, marangozhane, demirhane, çarkhane, saraç atölyesi, nakkaş atölyesi, alethane, terzihane, avadanlıkhane, mastarhane, 

kılıçhane, tüfenkhane, sandık ve model atölyesi olarak sıralanmaktadır. 

Bu dönemde daha önceleri talim alanı olarak kullanılan ve denize yakın bir bölümünde Sultan Muhtemelen aynı tarihlerde, 

1841'de İngiliz Büyükelçiliği Binası'nın yapımı için İstanbul'a gelen İngiliz mimar William James Smith tarafından bir de kasır inşa edilir. 

Kuzey güney doğrultusunda, denize paralel 10x22 metre ebadında olan kagir yapı iki katlıdır. 

Yapının esas cephesi, girişin bulunduğu denize doğru olan eski meydan cephesidir.  

Birinci Dünya Savaşı sonrası önemini yitiren bu tesis ve onu oluşturan yapılar zamanla terk edilerek harap olmaya başlar ve zaman zaman çeşitli amaçlar için kullanılmaya başlanır. 

1956 tarihini takip eden yıllar içinde kışlaların arta kalan kısımları ile Tophane Müşirliği Binası, Meclis-i Mebusan Caddesi'nin genişletilmesi amacıyla yıkılır ve günümüze yanlızca beş kubbeli dökümhane binası ile onun doğusunda yer alan tek kubbeli yapı kalır. 

Tophane tesislerinin deniz bölümüne ise 1958 tarihinde liman tesisleri ve antrepolar inşa edilir. 

Böylelikle beşyüz yıla yakın süredir varlığını sürdürmekte olan ve XV. yüzyılın ikinci yarısı ile XVI. yüzyılın ilk yarısında dünyanın en büyük ve en nitelikli toplarının döküldüğü, İstanbul'un ilk sanayi tesislerinden biri de tarihe karışmış olur.

1972 yılından itibaren restorasyon amacıyla boşaltılarak onarıma başlanırsa da büyük harcamalar gerektirdiğinden bu onarım da tamamlanamaz. 

1992'de Mimar Sinan Üniversitesine tahsis edilen yapıda zaman zaman sanatsal etkinlikler düzenlenmektedir.




 


Diğer Makaleleri

- Ketencizade Mehmet Rüşdi Efendi... / Tarih : 2018-04-25 09:32:42
- Kalb İncitmekten Sakın... / Tarih : 2018-04-24 09:48:30
- Fedek.... / Tarih : 2018-04-24 09:47:58
- Müstekim zade Süleyman Sadeddin Efendi... / Tarih : 2018-04-22 09:57:57
- Müstekim zade Süleyman Sadeddin Efendi... / Tarih : 2018-04-22 09:57:54
- Müstekim zade Süleyman Sadeddin Efendi... / Tarih : 2018-04-22 09:57:50
- Ebü'l-Hasan Büşenci... / Tarih : 2018-04-21 09:06:16
- Dinimizde istişarenin önemi... / Tarih : 2018-04-20 09:51:01
- İnanan insanlar Resulullah'ın varisleridir.... / Tarih : 2018-04-19 09:26:58
- Ah şu gönül iklimimiz var ya.... / Tarih : 2018-04-18 10:02:11
- Eyüp Sultan'da medfun bir veli Murad-ı Buhari... / Tarih : 2018-04-16 09:03:19
- Zeydiler... / Tarih : 2018-04-15 09:59:50
- Horasanizade Derviş Ali Dede... / Tarih : 2018-04-14 10:16:48
- Dede Ömer Ruşeni... / Tarih : 2018-04-12 09:25:12
- Osmanlıda Bilim... / Tarih : 2018-04-12 09:24:03
- Halet Efendi... / Tarih : 2018-04-10 09:20:43
- Hekimbaşı Salih Efendi... / Tarih : 2018-04-09 08:52:53
- Yalancı Peygamberlerin Ortaya Çıkması... / Tarih : 2018-04-08 09:37:29
- Ahmed Yekdest Cüryani... / Tarih : 2018-04-07 09:21:04
- 25 yılda fethedilebilen Kandiye Kalesi... / Tarih : 2018-04-06 08:39:01

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »