Ortadoğu Gazetesi

BIST
91,801
%0,00
USD
5,3674
%0,32
EUR
6,0853
%0,33
Altın
214,5500
%0,24
SON DAKİKA

Danişmentliler...

İHSAN MUSLU / 2018-04-30 09:31:09

Danişmendliler, 1071-1178 yılları arasında Sivas, 

Tokat, Amasya, Kayseri ve Malatya arasında hüküm süren Müslüman 

Türkmen hanedanıdır. 

Hanedanın kurucusu, Danişmend Gazi'nin ismi dönemin kaynaklarda tam olarak ''Melik-i Muazzam Danişmend Ahmed Gazi b. Ali et-Türkmani'' şeklinde geçmektedir. 

Malazgirt Zaferi sonrası, Anadolu'nun fethi ve Türk İslam kültürüyle yoğrulması Selçuklular ve Danişmentliler döneminde gerçekleşmiştir.

Tokat Garipler Camii, Danişmend Gazi tarafından 1074 yılında yaptırılmıştır. Türkiye'deki en eski Türk yapımı camidir.

Dönemin kaynakları Danişmend Ahmet Gazi'nin Türkmen olduğu konusunda ittifak etmektedir. 

''Melik-i Muazzam Danişmend Ahmed Gazi b. Ali et-Türkmani'' şeklinde kaynaklarda isminin zikredilmesi Türkmen kökenli olduğunu göstermektedir. 

Bazı kaynaklarda da ismi ''Ebu Nasr Ahmed et-Toğani'', veya 

''Danişmend Taylu et-Türkmani'' şeklinde geçer. 

Orta Çağ'ın en güvenilir tarihçilerinden İbnu'l Esir, 

Danişmend Gazi'nin Türkmenlere öğretmenlik yaptığı ve zamanla hükümdarlığa kadar yükseldiğini belirtmektedir. 

Yine İbnu'l Esir, onun asıl adının Taylu veya Taylı olduğunu, 

okuma yazma bilmesi ve bilgili olması nedeniyle kendisine sonradan 

Danişmend ''bilgili adam'' denildiğini aktarmaktadır. 

Gaffari, Aksarayi ve Müneccimbaşı gibi tarihçiler de onun Türkmen asıllı olduğunu bildirmektedir.  

I.Haçlı Seferi tarihi hakkında kendi dönemiyle ilgili bilgi veren en önemli tarihçilerinden Albertus Aquensis ve 12. yüzyıl tarihçilerinden Sur başpiskoposu Willermus Tyrensis de eserlerinde Danişmendlilerin Türk asıllı bir hanedan olduğunu belirtmektedirler. 

İbn Hamdun ve İzzeddin İbn Şeddad, Danişmend Gazi'nin Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurucusu Süleyman Şah'ın dayısı olduğunu da belirtmektedir.

Danişmendliler, en geniş haliyle Tokat, Sivas, Malatya, Kayseri, 

Amasya, Çorum, Ankara, Çankırı çevresine hakim olmuştur.

Danişmend Gazi, Malazgirt Savaşı öncesinde Azerbaycan çevresinde yaşayan Türkmen bir aileye mensuptu. 

Dönemin kaynakları, 1064 yılında Danişmend Gazi'nin Türkmen tebaası ile birlikte Sultan Alparslan'ın hizmetine girdiğini belirtmektedir. 

Danişmend Gazi, 1071'de Malazgirt Savaşından sonra, 

Sivas'ın fethiyle görevlendirilmiştir. 

Danişmend Gazi, öncelikle kendisine ikta edilen Sivas'ı fethetmiş ve beyliğin temellerini burada atmıştır. 

Buradan hareketle Tokat, Niksar, Zile, Amasya, Kayseri, Develi, Zamantı, Elbistan ve Çorum'u fethederek beyliğini kurmuştur.

Reşidüddin'in Cami'ü't-Tevarih adlı eserinde, 

Danişmend Gazi'nin Malazgirt Savaşı'nın kazanılmasında  önemli bir rol oynadığını şu rivayet ile aktarmaktadır:

Sultan Alparslan, barış teklifinin Bizans İmparatoru Romanos Diogenes tarafından kabul edilmemesi üzerine, 

Artuk, Saltuk, Mengücük, Danişmend, 

Çavlı ve Çavuldur adlı emirleriyle yüksek bir yerden Bizans ordugahını gözetlemiş ve savaşla ilgili olarak onların görüşlerini sormuştur. 

Bunun üzerine Danişmend yer öpüp müsaade istemiş ve şunları söylemiştir: 

''Bugün Çarşambadır. 

Saadetle geri dönelim. 

Bugün ve yarın silahlarımızı hazırlamakla geçirelim. 

Elbiselerimizi temizleyip zemzemle yıkanmış kefenlerimizi hazırlayalım. 

Cuma günü hatiplerin minberlerde Ya Rabbi! 

İslam ordularını mansur ve muzaffer eyle'', diye dua ettikleri zaman, 

ihlasla tekbir getirip küffar ordusunun üzerine saldıralım. 

Eğer şehitlik saadetine erişirsek güzel mükafattır ve eğer muzaffer olursak da büyük başarıdır''. 

Danişmend'in bu sözlerinden sonra Sultan Alparslan ve emirler, 

onun fikrine katılıp geri dönmüşler ve kararlaştırılan gün geldiğinde tekbir getirerek düşmanın üzerine saldırıp galip gelmişlerdir. 

1071'de Sivas'ı ve 1073'de Tokat'ı fetheden Danişmend Gazi, 

kendisine bağlı emirlerden Çavuldur, 

Tursan, Kara Doğan, Osmancık, İltekin ve Karatekin ile birlikte Tokat, 

Sivas, Amasya, Kayseri ve Çorum çevresindeki kaleleri 1071-1080 yılları arasında fethetmiştir. 

Danişmend Gazi hem Bizans hem de Trabzon Rum Devletiyle mücadele etmiştir. 

Danişmend Gazi, kendi adına para bastıran ilk Danişmendli hükümdarıdır.

Ömrünü gaza ve fetihlerle geçiren bu mücahit şahsiyetin dinlenmeye pek vakti olmasa da Anadolu'daki ilk Türk camisini yaptırma şerefine ermiştir. 

Amasya Küçük Ağa Külliyesi; 

cami, medrese, sıbyan mektebi ve hazireden oluşmakta olup; 

Danişmentli Melik Gazi Emir Gazi tarafından yaptırılmıştır. 

Amasya Küçük Ağa ''Ayasağa'' Külliyesi; 

cami, medrese, sıbyan mektebi ve hazireden oluşmakta olup; 

Danişmendli Melik Gazi ''Emir Gazi'' tarafından yaptırılmıştır. 

Külliye zarar görünce II. Bayezid'ın Kapı Ağası Ayas Ağa tarafından tekrar inşa edilmiş ve Ayas Ağa adı verilmiştir.

Kaynaklarda Melik Gazi olarak da anılan Emir Gazi, 

Danişmendlileri zirveye çıkaran ve beyliği devlete dönüştüren hükümdardır. 

Emir Gazi'nin hükümdarlığı sırasında Türkiye Selçuklu Devleti 1134 yılına kadar Danişmendli nüfuzuna girmiştir.

Kaynak; islamdergisi...




 



Diğer Makaleleri

- Kazak Abdal / Tarih : 2018-12-06 15:31:13
- Halk aşığı Behlül Dana... / Tarih : 2018-10-07 11:04:23
- Karamanoğlu Mehmet Bey... / Tarih : 2018-07-15 09:52:18
- Sultan I. Abdülhamid... / Tarih : 2018-07-14 10:08:58
- Bosnalı Abdullah-ı Rumi... / Tarih : 2018-07-13 10:00:39
- Ordu Şeyhliği Ve Asker İmamlar... / Tarih : 2018-07-12 09:35:36
- İmam Ebu Hanife'nin Talebesine Nasihati... / Tarih : 2018-07-11 09:53:34
- Şekerci Cemil Bey... / Tarih : 2018-07-10 09:50:22
- Hz. Mevlana'nın Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-07-09 09:52:45
- Tatlı sözlü ve güler yüzlü olalım... / Tarih : 2018-07-08 10:21:15
- Altuncan Hatun'un Eşi Tuğrul Bey'e Vasiyeti... / Tarih : 2018-06-12 09:38:17
- Yetim Malı Yemenin Haramlılığı... / Tarih : 2018-06-11 09:21:35
- Anne babanın yüzüne sevgiyle bakmak ibadettir... / Tarih : 2018-06-07 09:39:55
- Zeyneb Hatun, Zeynünnisa... / Tarih : 2018-06-06 10:27:34
- Abı hayat nedir, nerededir... / Tarih : 2018-06-05 10:00:22
- Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-06-04 09:55:41
- Sümbül Efendi Camisi'nde yatan üç sultan... / Tarih : 2018-06-03 09:50:22
- Ahmed Fergani... / Tarih : 2018-06-02 09:23:39
- İmam Serahsi... / Tarih : 2018-06-01 09:10:45
- Ahh Minel-Fırak... / Tarih : 2018-05-31 09:29:32

Diğer İHSAN MUSLU Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »