Ortadoğu Gazetesi

SON DAKİKA

Zeyneb Hatun, Zeynünnisa...

İhsan Muslu / 2018-06-06 10:27:34

Divan şairi.

Divan edebiyatında adı ve şiirleri bilinen ilk kadın şair Zeyneb Hatun'dur. 

Asıl adı; Zeynünnisa'dır. 

Zeyneb Hatun, Latifi'ye göre Kastamonulu, diğer kaynaklara göre Amasyalıdır. 

Babasının Belayi mahlasıyla şiirler yazan bir kadı olduğu belirtiliyorsa da bu bilgi yanlıştır. 

Çünkü Kadı Belayi, aynı dönemlerde yaşayan ve o da Amasyalı bir kadın şair olan Mihri Hatun'un babasıdır. 

Zeyneb Hatun'un babası da bir kadıdır, 

fakat kaynaklarda adından söz edilmemektedir. 

Zeyneb Hatun, iyi bir öğrenim gördü. 

Babası onu Farsça divanlar, Arapça kasideler okutarak yetiştirdi. 

Farsça şiir söyleyecek kadar Fars edebiyatını ve Farsçayı öğrendi. 

Edebiyat ve musiki ile meşgul oldu. 

Amasya'da Şehzade Bayezid'le Sultan II.Bayezid oğlu Şehzade Ahmed'in hizmetinde ve meclislerinde bulundu. 

Çağdaşı Mihri Hatun ile şehzadeye kasideler sundu. 

Zeyneb Hatun'un hiç evlenmediğini kaydeden Latifi, 

onu Mihri Hatun'la karıştırmış olmalıdır. 

Zira diğer kaynaklar onun evlendiği konusunda hemfikirdir. 

Kadı İshak Fehmi Çelebi ile evlendikten sonra şiirden ve sohbet meclislerinde bulunmaktan el çekti. 

879-1474-75 tarihinde Amasya'da vefat etti ve oraya defnedildi. 

Bursalı Mehmed Tahir, Zeyneb Hatun'un Amasya'da Selamet Hatun diye anılan bölgede gömülü olduğunu yazmaktaysa da bugün orada mezarla ilgili bir kalıntı bulunmamaktadır.

Latifi'ye göre Zeyneb Hatun, Farsça ve Türkçe yazdığı şiirlerle Fatih Sultan Mehmed namına bir Divan tertip etmiştir. 

Ancak Divan'ı günümüze ulaşmamıştır. 

Gelibolulu Ali, Divan'ının karşılığında caize aldığını da söylemektedir. 

Katip Çelebi Keşfü'z-Zünun'da ismini yazdığına göre, 

Divan'ı görmüş olmalıdır. 

Bursalı Mehmed Tahir, Zeyneb Hatun Divanı'nın bir nüshasının Ayasofya Kütüphanesi'nde bulunduğunu bildirmekteyse de eser, 

adı geçen kütüphanede mevcut değildir. 

Nitekim Ayasofya Kütüphanesi'nin eski demirbaş defterindeki kayda ve II.Sultan Abdülhamid devrinde basılan kütüphane kataloğuna göre de; ''kadimen zayidir'' yani, ''eskiden kaybolmuştur''. 

Şairin, tezkire ve mecmualarda 3 şiiri görülmektedir ki bunlar 7 beyitlik bir gazel, bir kıt'a ve Farsça bir beyitten ibarettir. 

Gazel, Şeyhi'nin; 

''Aç alnunı yüzini cihânun münevver it

Çöz zülfüni dimağını canun mu'attar it'' matlalı gazeline söylenmiş bir naziredir.

Zeyneb Hatun'un günümüze ulaşan şiirleri onun devrinin önemli şairlerinden biri olduğunu göstermektedir. 

Edebiyatımızda unutulmaz bir isim olmasını sağlayan gazeli ve özellikle raksan bir ifade ile söylemeye muvaffak olduğu kıt'ası bir Kur'an ve tasavvuf kültürüyle, raks eder gibi musikili bir dil ve aruz anlaşmasıyla söylenmiştir. 

Şeyhi'nin gazeline yazdığı nazire gazeli bir münacat beyti ile taçlandırılmıştır. Divan ve iman kültürüyle yoğrulmuş bir söyleyişle devam eden bu şiir, 

zarif hikmetler ve teşbihlerle süslü olup maktaında da şairin bir divan teşkil edecek ölçüde şiir söylediğine dikkat çeken bir beyitle sona ermektedir. Tezkirelerin Zeyneb Hatun'un şiirleri hakkındaki değerlendirmeleri övgü doludur. 

Özellikle Beyani'nin şu satırları dikkat çekicidir: 

''Mihri ile hem asr hem sohbet olup mabeynlerinde nice münazara ve müşa'are ve ülfet olmuşdur. 

Eş'arı arifanedir. 

Kız nakşı değildir merdanedir.'' 

Kınalızade ise, ''Erkekler kadar mükemmel şiirleri vardır, tek ayıbı kadın olmasıdır,'' şeklinde iğneleyici bir ifade kullanmaktadır. 

Latifi, Zeyneb Hatun'un bilgisini, şiirlerini ve şiir yeteneğini övdükten sonra gençliğinde onun meşhur şiirine bir nazire yazdığını belirterek şiiri tezkiresine de almıştır. 

Latifi'nin naziresinin mahlas beyti Zeyneb Hatun'un mahlas beytiyle neredeyse aynıdır; 

''Gel ey Latifi defterini dürmedin felek 

Divane olma şi'rüni divan u defter it''. 

Mehmed Zihni'nin Zeyneb Hatun hakkındaki hükmü de şöyledir; 

''Kendisi kadın idi, ama söz ve şiirinde her bir çehrenin güzelliklerini belirtirdi. 

Bu davranışıyla erkekler kendisine hayrandı.'' 

Kaynakça;

Sicill-i Osmani. C. 6. İstanbul.




 



Diğer Makaleleri

- Karamanoğlu Mehmet Bey... / Tarih : 2018-07-15 09:52:18
- Sultan I. Abdülhamid... / Tarih : 2018-07-14 10:08:58
- Bosnalı Abdullah-ı Rumi... / Tarih : 2018-07-13 10:00:39
- Ordu Şeyhliği Ve Asker İmamlar... / Tarih : 2018-07-12 09:35:36
- İmam Ebu Hanife'nin Talebesine Nasihati... / Tarih : 2018-07-11 09:53:34
- Şekerci Cemil Bey... / Tarih : 2018-07-10 09:50:22
- Hz. Mevlana'nın Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-07-09 09:52:45
- Tatlı sözlü ve güler yüzlü olalım... / Tarih : 2018-07-08 10:21:15
- Altuncan Hatun'un Eşi Tuğrul Bey'e Vasiyeti... / Tarih : 2018-06-12 09:38:17
- Yetim Malı Yemenin Haramlılığı... / Tarih : 2018-06-11 09:21:35
- Anne babanın yüzüne sevgiyle bakmak ibadettir... / Tarih : 2018-06-07 09:39:55
- Abı hayat nedir, nerededir... / Tarih : 2018-06-05 10:00:22
- Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-06-04 09:55:41
- Sümbül Efendi Camisi'nde yatan üç sultan... / Tarih : 2018-06-03 09:50:22
- Ahmed Fergani... / Tarih : 2018-06-02 09:23:39
- İmam Serahsi... / Tarih : 2018-06-01 09:10:45
- Ahh Minel-Fırak... / Tarih : 2018-05-31 09:29:32
- Hakim Nisaburi... / Tarih : 2018-05-30 09:13:11
- Şah-ı Nakşibend Hz.leri... / Tarih : 2018-05-29 10:12:02
- İstanbul'un üç büyük evliyası... / Tarih : 2018-05-27 10:02:39

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »