Ortadoğu Gazetesi


SON DAKİKA  Şehit uzman çavuş toprağa verildi   |  Özel'den Süleyman Şah personeline mesaj   |  Belediyelerdeki "eş başkanlık" uygulamasına durdurma   |  ABD'den İsrail'e kınama   |  Bayram trafiği erken başladı   |  "Böyle rezalet görmedim"   |  Karaman'da yangın felaketi: 4 ölü, 1 yaralı   |  Bin polisle şafak vakti operasyon   |  Afganistan'da intihar saldırısı: 3 ölü   |   60. Hükümetin Bakanlar Kurulu'nun sözcüsü gibi   |

Pîr-i Hattatin şeyh Hamdullah...

İhsan Muslu / 2010-09-16 11:40:23

Türk Hat Sanatı geleneğinin Pîri, İslam yazı sanatını zirveye taşıyan hattat olarak tanımlanan Hattat Hamdullah Amasya'da doğmuştur. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 1426-1429 yılları arasında olabileceği tahmin edilmektedir.

Bir sufi babanın oğlu olarak dünyaya gelen Hamdullah, zamanında ''şehzadeler şehri'' olarak bilinen Amasya'nın eğitim düzeyinin yüksekliği ile tanınan kurumları olarak, medreselerinde öğrenim görmüştür. Dini ilimleri devrin ünlü bilgini olarak Şehzade II.Bayezid ve Ahmed'in hocaları da olan Hatip Kasım Efendi'den tahsil etmiş ve ileri seviyede Arabça yaninda Kur'an-ı Kerim ilimlerini öğrenmiştir. Bu yıllarda hat eğitimine de başlamış olmalıdır.

Hat sanatındaki adı bilinen ilk üstadı olan Sufi Yahya Çelebi zade Ali Çelebi'nin Fatih Sultan Mehmet'e katip olması üzerine yine Amasya'da Hattat Hayrettin Halil Çelebi'de yazı eğitimini tamamlamıştır. Bu temel hat eğitiminden sonra Hamdullah'ı Türk Hat sanatının piri haline getirecek olan asıl gelişmesini Bağdat ekolünün kurucusu ünlü hattat Yakut Musta'sımi ve Abdullah Sayrafi'nin hat eserleri üzerinde yaptığı uzun tetkikler ve Yakut üslubuna getirdiği yeni ve orijinal tarz ile elde etmiştir.

Şeyh Hamdullah yazdığı yazı ve kendine has üslûbu ile daha sağlığında ''Pîr-i Hattatîn'' ''Kıbletü'l-Küttab'' oalarak, anılmağa başlamıştır. Hat sanatına getirdiği tarz ile Osmanlı hattı o denli gelişip güzelleşmiştir ki artık bir Türk sanatı olarak tescil edilmiştir. Osmanlı hattatları arasında bir zirve olarak ismi yaşamaktadır. Aradan geçen yüzyıllara rağmen yaklaşık altı asırdır hat sanatındaki üslubuna yaklaşabilen çok az hattat söz konusu olmuştur.

II.Bayezid ile Dostluğu:

II.Bayezid, şehzadeliği ve Amasya valiliği sırasında Şeyh Hamdullah ile yakından ilgilenmiş, hatta Hamdullah'ın yazı hokkasını kendi elinde tutarak, Türk hat sanatının bu ustasına saygı ile hizmette bulunmuştur.'' Şehzade ve sonra da sultan olarak verdiği davetlerde de Şeyh Hamdullah'ı en yakınına oturtmuş, diğer konuklarından ayrı ve üstün tuttuğunu her zaman ve her vesile ile göstermiştir.

Aynı üstadın huzurunda eğitim aldıkları şehzade Bayezid II.ile aralarında nerdeyse bir ömür süren bir dostluk tesis edilmiştir.II. Bayezid'in şehzade olarak Amasya valiligi sirasinda hat üstadi ve arkadaşi olan Hamdullah Efendi ile Meşk Kayasi'nda sohbet ederlerken şehzade ''Bir gün tahta geçersem, Amasya'ya cami yaptırmayı murad ederim. Sizce neresi münasibdir ?'' diye sorar. Hattat olduğu kadar ok ve yayını daima yanından ayırmayacak kadar usta bir okçu olduğu da bilinen Hamdullah, yayını Amasya'ya doğru çevirerek oku bırakır: ''Okumun düştügü yer mescid olmaga layiktir'' der. II. Bayezid 1481'de tahta geçtikten bir yıl sonra da Şeyh Hamdullah'a verdiği sözü yerine getirerek, okun düştüğü mahalde imaretini yaptırır. Bugünkü Amasya'daki II. Bayezid külliyesi yerinin bu şekilde belirlendigi rivayeti kaynaklarda yer almaktadir.

Istanbul'a Gelişi :

1481'de Fatih Sultan Mehmed Han'ın vefatı üzerine tahta davet edilen Şehzade Bayezid, Amasya'dan ayrılırken hocası Şeyh Hamdullah'ı İstanbul'a davet etmiştir.Bayezid Han'ın saltanat tahtına çıkmasından bir süre sonra Hamdullah İstanbul'a gitmiş, Amasya'da iken arkadaşlik yaptigi Hattat Abdullah ve Hattat Cemaleddin Amasi'nin evine misafir olmuştur.

Hocasinin Istanbul'a geldiğini işiten Sultan Bayezid Şeyh'e olan muhabbetinden, ona yakın olmak ve sohbetinde bulunmak için sarayın harem dairesi civarında oda tahsis etmiştir. Daha sonra Şeyh Hamdullah, saraya katip ve saray hüddamlığına muallim tâyin edilmiştir.

Okçuluğu:

Hattatların piri Hamdullah, ok atıcılığında da tarihe geçecek kadar usta idi. Ok ve yay yapmakla da ünlenmişti. Şeyh Hamdullah iyi bir ok atıcısı olduğunu, okunu ulaştırdığı 1100 adımlık atışıyla göstermişti. İstanbul Ok Meydanı'nda mutad olarak yapılan söz konusu ok atma yarışmasında ok atmada mahir pehlivanların arasından sıyrılarak ok atma rekorunu kırarak adına hatırat taşı olarak ''menzil taşi'' dikilen bir okçu olmuştur. Bu menzil taşinin yakin zamanlara kadar Okmeydani'ndaki menzil taşlari arasinda yer aldigi kaydedilmiştir.

Son yılları:

II.Bayezid'in vefatından sonra Yavuz Sultan Selim zamanında sekiz yıl süre ile deraghında tamamen inzivaya çekilmiştir. Bu yılarda hem hat alanında çırak kalfa yetiştirmiş, hem de manevi seyr ü sülûk niyeti ile kendisine intisab eden girmiş talibleri irşad ederek yaşamıştır. Kanuni Sultan Süleyman Han'ın tahta çıkması ile tekrar sarayın teveccühüne mazhar olmuş ve saray davetlerine icabet etmiştir.

1526 yılında İstanbul'da vefat ettiğinde doksan yaşını aşmıştı. Kabri İstanbul Üsküdar'daki Karacaahmed Sultan Kabristanı'ndadır.




 



Diğer Makaleleri

- Süleyman Şah Türbesi... / Tarih : 2014-10-02 10:12:05
- NEMİRE MESCİDİ... / Tarih : 2014-10-01 12:18:12
- Arafat'ta durmanın sırrı ve fazileti... / Tarih : 2014-09-30 10:54:08
- Telli Baba... / Tarih : 2014-09-29 10:42:05
- Sesini Cenab-ı Allaha Duyuran, Hz.Havle... / Tarih : 2014-09-28 11:15:12
- Hz. İmam Zeynel Abidin... / Tarih : 2014-09-27 16:56:50
- Hz. İmam Zeynel Abidin... / Tarih : 2014-09-27 11:15:57
- Ensar ve Muhacir Kardeşliği... / Tarih : 2014-09-26 10:52:00
- Musulun dünü ve bugünü... / Tarih : 2014-09-24 10:44:38
- Bağdatın dünü ve bugünü.. / Tarih : 2014-09-22 10:49:54
- Ölüm hak, Mizan da hak... / Tarih : 2014-09-21 10:18:37
- Mü'minlerin Cennetteki yaşantısı... / Tarih : 2014-09-20 11:57:21
- Yeniden Diriliş... / Tarih : 2014-09-18 10:59:50
- Arafat Nedir, Ne Demektir.. / Tarih : 2014-09-17 10:54:09
- Annelerin feryadı ve uyuşturucu... / Tarih : 2014-09-15 10:48:03
- Efendimize vahyin gelişi.... / Tarih : 2014-09-14 11:20:33
- Mezheplerin doğuşu... / Tarih : 2014-09-12 10:47:09
- ZEYDİLİK... / Tarih : 2014-09-11 13:52:25
- Alkolizm... / Tarih : 2014-09-10 13:54:28
- Muhammed Baba Semmasi... / Tarih : 2014-09-09 10:57:00

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »