Ortadoğu Gazetesi

Nureddin Cerrahi Hz.leri...

İhsan Muslu / 2017-11-19 08:51:36

Tam adı, Nureddin Muhammed ibn-i Abdullah er-Rumi el-İstanbuli el-Cerrahi.. Türk mutasavvıf, Halvetiyye,Ramazaniyye tarikatının Cerrahiyye kolunun kurucusu.

İstanbul'da Cerrahpaşa Camii'nin karşısındaki Yağcızade Konağı'nda dünyaya geldi. 

Doğum tarihi 1672 olarak kaydedilmektedir. 

Babası, IV.Mehmed döneminde sarayda mirahurluk görevinde bulunan Abdullah Ağa'dır. 

Nureddin Cerrahi öğrenimine Cerrahpaşa Sıbyan Mektebi'nde başladı, 

ayrıca hocası Yusuf Efendi'den hüsn-i hat dersleri aldı. 

Süleymaniye Medresesi'ndeki tahsili esnasında daha sonra şeyhülislam olan Yenişehirli Abdullah Efendi'nin öğrencisi oldu.

Bu yıllarda tanıştığı şair Nabi'den edebi konularda istifade etti. 

1696) yılında Mısır, Kahire mevleviyetine tayin edildi. 

İbrahim Fahreddin, Devlet ricalinden olan dayısı Hacı Hüseyin Efendi'ye veda ziyareti için Üsküdar Toygartepe'deki konağına gittiğinde dayısı onu konağın karşısındaki Selami Ali Efendi Tekkesi'ne götürdü. 

Tekkenin postnişini, Köstendil'de bir süre müftülük yapmış olan Halveti

Ramazani şeyhi Köstendilli Alaeddin Ali Efendi idi. 

İcra edilen ayin sırasında vecde gelen Nureddin, 

şeyh efendinin gösterdiği sıcak ilgiden de etkilenerek hemen orada kendisine intisap etti ve Kahire'ye gitmekten vazgeçti.

Yedi sene boyunca, ikamet ettiği Cerrahpaşa'dan Üsküdar'a geçip şeyhinin tekkesine devam eden ve zaman zaman onun izniyle halvete giren Nureddin Cerrahi, 1703 yılı başlarında halife tayin edildi. 

Şeyh Köstendilli daha sonra, müezzin İsmâil Efendi adlı birinin kendisi için Karagümrük'te Canfeda Hatun Camii'nin sağ tarafında bir halvethane yaptırdığını söyleyerek, Süleyman Veliyyüddin ve Mehmed Hüsameddin adlı müridleriyle birlikte oraya gitmesini ve onların terbiyesiyle ilgilenmesini istedi.

Darüssaade Ağası Hacı Beşir Ağa ve III. Ahmed'in gördüğü rüyalar üzerine Ahmed'in emriyle Canfeda Hatun Camii'nin yanındaki konak satın alınıp yıktırıldı ve arsası üzerine Nureddin Cerrahi adına bir tekke inşa edildi. 

1703 tarihinde törenle açılan tekkede on sekiz yıl irşad faaliyetinde bulunan Nureddin Cerrahi kırk gün süren bir hastalık döneminin ardından 

9 Zilhicce 1133'te-Ekim 1721) vefat etti. 

Fatih Camii'nde Şeyhülislam Molla Mehmed Efendi'nin kıldırdığı cenaze namazından sonra tekkesine defnedildi.

Nureddin Cerrahi'nin tarikat silsilesi Köstendilli Ali Efendi, 

Lofçalı Ali Efendi, Debbağ Ali Rumi, Mestçizade İbrahim Edirnevi, 

Mestçi Ali Rumi vasıtasıyla Halvetiyye, Ramazaniyye'nin piri Ramazan Efendi Mahfi'ye ulaşır. 

Nureddin Cerrahi ve tarikatla ilgili kaynaklarda, 

dört büyük kutubdan biri olan İbrahim ed-Desuki'nin halifesi Ahmed b. 

Osman eş-Şernubi'nin sözlerinden Muhammed el-Bulkini tarafından derlenen 

el-Keşfü'l-guyubi fi tabakati'ş-Şernubi adlı eserde 1592 yılından sonra gelecek büyük veliler anlatılırken Nureddin Cerrahi'nin de adının zikredilip, 

1703'te İstanbul'da zuhur edeceği ve kırk dört yıl yaşayacağının belirtildiği özellikle vurgulanır. (Abdüllatif Fazli,Haririzade, el-Kavlü'l-mübi).

Haririzade, Nureddin Cerrahi'ye dair kaleme aldığı birkaç sayfalık risalesinde eserin matbu nüshalarında da yer alan bu bilgiyi zikrettikten sonra Müstakimzade Süleyman Sadeddin Efendi'nin bunu kabul etmediğini söyler ve bu sebeple onu eleştirir. 

Nureddin Cerrahi'ye dair ifadelerin esere sonradan ilâve edildiği ileri sürülmüştür. (Gölpınarlı). 

Ancak eserin 1703 tarihinde istinsah edilmiş nüshasının bulunması (Süleymaniye Bağdatlı Vehbi Efendi) bu iddiayı tartışılır kılmaktadır.

Öte yandan Süleyman Faik Efendi, Nureddin Cerrahi'nin Kocamustafa 

Paşa Sünbüli Dergahı şeyhi Nureddinzade ile arasının açık olduğunu, 

ölümü için ''ya kahhar'' zikri tertiplediğini, 

ancak kendisinin ölüverdiğini söylüyorsa da (Mecmua) bu doğru olmamalıdır. Çünkü Nureddin Cerrahi'nin vefat ettiği tarihte adı geçen dergahta Nureddinzade'nin değil Nureddin Efendi'nin olduğu ve Nureddin Cerrahi'nin cenaze merasiminde tezkiyesini yaptığı bilinmektedir. 

Nureddin Cerrahi Süleyman Veliyyüddin, Mehmed Hüsameddin, 

Sertarikzade Mehmed Emin, Moralı Yahya Şerafeddin, Musullu Yunus, 

Tekirdağlı Mustafa, Bursalı Mehmed Çelebi adlı yedi halife yetiştirmiş, Cerrahiyye tarikatı bu halifelerin faaliyetleri ve açtıkları tekkeler vasıtasıyla 

XVIII ve XIX. yüzyıllarda yaygın tarikatlardan biri haline gelmiştir. 

Fındıklılı İsmet Efendi, Ahmed adlı bir halifesi daha olduğunu kaydetmektedir.

Nureddin Cerrahi'nin, tarikatın adab ve erkanına dair on iki bölümden meydana gelen Mürşid-i Dervişan adlı bir risalesi, Hacı Mahmud Efendi, sabah ve akşam okunmak üzere tertiplediği iki evradı, 

''Dil beytini pak eden 

Dervişi anka eden 

Alem-i lahuta giden

Mevla zikridir zikri'' diye başlayan dört kıtalık bir şiiri bulunmaktadır. 

(TDV İslam Ansiklopedisi. 




 


Diğer Makaleleri

- Cemaliye Tarikatı... / Tarih : 2017-12-12 08:39:01
- Vehip Paşa... / Tarih : 2017-12-11 08:30:46
- Sultan Avcı Mehmet... / Tarih : 2017-12-10 08:58:24
- Ebu Ubeyde Cerrah... / Tarih : 2017-12-09 08:26:53
- Ebu Ubeyde Cerrah... / Tarih : 2017-12-09 08:26:32
- Talut... / Tarih : 2017-12-08 08:44:59
- Zülkarneyn As.... / Tarih : 2017-12-06 09:10:04
- İlk Müslüman Hanımlardan Hz. Esma.... / Tarih : 2017-12-05 08:50:46
- Karun... / Tarih : 2017-12-04 07:45:49
- İbn'i Ebi Şeybe... / Tarih : 2017-12-02 08:36:38
- Mahmut Paşa... / Tarih : 2017-12-01 08:35:54
- Mevlid Kandili... / Tarih : 2017-11-29 08:47:52
- Hafız Sami Efendi... / Tarih : 2017-11-26 08:05:24
- Turabi Baba Türbesi... / Tarih : 2017-11-25 08:38:30
- Hakani Şirvani... / Tarih : 2017-11-23 08:17:00
- Hafız Hüsnü Efendi... / Tarih : 2017-11-21 08:30:58
- Abdülmecid Han... / Tarih : 2017-11-18 08:28:38

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »